Skáli frá víkingaöld

Vogur í Höfnum

Á loftmynd sem skoðuð var árið 2002 kom glögglega í ljós skálalaga rúst í túninu austan við Kirkjuvogskirkju í Höfnum. Skálar voru aflöng hús sem reist voru úr torfi og grjóti með timburgrind sem hélt upp þaki og eru einkennandi fyrir fyrstu aldir byggðar hér á landi. Þegar svæðið var skoðað með jarðsjá komu fram vísbendingar um fleiri rústir umhverfis skálann.

Árið 2009 hófst fornleifarannsókn á skálanum undir stjórn dr. Bjarna F. Einarssonar. Skálinn reyndist vera 18 x 4 m að innanmáli. Vísbendingar eru um að hann hafi í upphafi verið minni og að gengið hafi verið inn í hann á vesturgafli. Síðar hafi hann verið stækkaður til austurs.

Skáli frá víkingaöld

Aldursgreining með gjóskulögum

Á Íslandi er hægt að nota gjóskulög til að aldursgreina fornleifar. Gjóskulögin myndast þegar aska og önnur gosefni leggjast yfir landsvæði þegar eldgos á sér stað. Hægt er að greina á milli ólíkra gjóskulaga og hafa þau verið aldursgreind með borkjörnum úr jöklum. Séu fornminjar undir ákveðnu gjóskulagi má gera því skóna að minjarnar séu eldri en gjóskan. Finnist gjóskan aftur á móti í torfi sem notað var til að hlaða veggi má reikna með gjóskulagið hafi þá þegar verið fallið þegar veggurinn var reistur.

Ýmislegt þykir benda til þess að eldri hluti skálans hafi verið reistur áður en svonefnt landnámslag féll nálægt árinu 871. Veggir yngri hluta hans eru aftur á móti reistir eftir að landnámslagið féll. Skálinn var í notkun fram á 10. öld.

Skáli frá víkingaöld

Stöð eða staður?

Aðeins ein lítil rúst fannst í nágrenni við skálann. Það þykir óvenjulegt þar sem venjulega má finna ýmis útihús við skála, svo sem skepnuhús og skemmur. Mögulegt er að húsið hafi verið jarðhýsi og verið fyrstu híbýli þeirra sem námu land í Vogi.